جوجه کشی اردک
پرورش و نگهداری از اردک از گذشته تا کنون مورد توجه کشاورزان و روستاییان بوده است. امروزه در روستاهای ایران، بهویژه در مناطق شمالی و سواحل دریا، مردم علاقه زیادی به نگهداری نژادهای محلی اردک به صورت طبیعی و آزاد نشان میدهند. خوشبختانه اردکها برای نگهداری به تجهیزات و جایگاههای پیچیدهای مانند مرغ نیاز ندارند؛ شما میتوانید آنها را به آسانی در چراگاههای طبیعی و حتی با گیاهان هرز آبزی پرورش دهید.
اگر به دنبال کسب سود از این حرفه هستید، باید اصول تکثیر و جوجه کشی اردک را به خوبی فرابگیرید. در این مقاله قصد داریم ۸ ترفند و نکته حیاتی برای موفقیت در این مسیر را بررسی کنیم.
چه اردکهایی برای تولید تخم نطفهدار مناسبتر هستند؟
گله مولدی که برای تهیه تخم نطفهدار انتخاب میکنید، باید بدنی طویل، عمیق و پهن داشته باشد و سریع به سن بلوغ برسد. در نژادهای گوشتی، پرندگانی که جناغ سینه پهنی دارند، استعداد بالایی در ذخیره چربی نشان میدهند.
توجه داشته باشید که سن گله مستقیماً روی نتیجه کار تاثیر میگذارد؛ اردکهای خیلی جوان یا خیلی مسن، تخمهای کمتری میگذارند و خاصیت نطفهداری و جوجهدرآوری تخمهای آنها بسیار ضعیف است.
ویژگیهای تخم نطفهدار استاندارد اردک
برای کسب بهترین راندمان در جوجه کشی اردک، باید تخمها را از یک گله مولد سالم و پرانرژی جمعآوری کنید که جیره غذایی آنها از نظر پروتئین، املاح و ویتامینها کاملاً غنی باشد. تخمهای ایدهآل باید ویژگیهای زیر را داشته باشند:
-
وزن استاندارد: وزن تخم اردک بسته به نژاد بین ۶۰ تا ۸۰ گرم (و گاهی بیشتر) متغیر است. از تخمهای بیش از حد درشت یا خیلی ریز استفاده نکنید.
-
تازگی تخمها: هرچه تخمها تازهتر باشند، جنین قویتر خواهد بود. تا حد امکان از خواباندن تخمهای کهنه خودداری کنید.
-
نظافت پوسته: تخم مناسب باید قالب کاملاً استانداردی داشته و تمیز باشد. پوستههای کثیف و آلوده به فضله، آلودگی را به داخل دستگاه منتقل میکنند.
(نکته: جفتگیری اردکها در مزارع معمولاً به صورت گلهای انجام میشود که در بلندمدت خطر همخونی و کاهش جوجهدرآوری را به همراه دارد. برای حل این مشکل، قبل از شدید شدن همخونی، از روش آمیختهگری با نژادهای دیگر یا ثبت رکورد به روش لانه مابوس استفاده کنید.)
اصول جوجه کشی اردک اسرائیلی (موسکویی)
اردک اسرائیلی که به نامهای اردک موسکویی یا روسی نیز شناخته میشود، اصالتاً متعلق به آمریکای جنوبی (برزیل و مکزیک) است. گوشت این نژاد به دلیل چربی بسیار کم، طرفداران زیادی در بازار دارد. برای جوجه کشی اردک اسرائیلی باید گله مولد یا تخم نطفهدار آن را تامین کنید.
طول دوره تکثیر این نژاد برخلاف سایر اردکها، حدود ۳۴ الی ۳۷ روز زمان میبرد. دمای مناسب برای دوران ستر این پرنده ۳۷.۵ درجه سانتیگراد با رطوبت ۶۵ درصد است. در دوره هچر نیز باید دما را به ۳۷.۲ درجه سانتیگراد کاهش و رطوبت را به ۷۵ درصد افزایش دهید.
تفاوت تکثیر نژادهای گوشتی و تخمگذار
-
نژادهای گوشتی: این اردکها تولید تخم کمتری دارند؛ به همین دلیل پرورشدهندگان تمام تخمهای تولیدی را برای تکثیر نگه میدارند. این نژادها اغلب در پاییز و زمستان تخمگذاری میکنند و در اواخر بهار وارد دوره تولک (پرریزی) میشوند. اوایل بهار و پاییز بهترین زمان برای تکثیر این نژاد است.
-
نژادهای تخمگذار: این پرندگان تولید تخم بالایی دارند. شما باید تخمها را دستچین کرده، بهترینها را برای تولید جوجه جدا کنید و مابقی را به مصرف خوراکی برسانید. نژادهای تخمگذار در تمام طول سال فعالیت دارند؛ بنابراین در همه فصول میتوان از آنها جوجه گرفت.
روشهای تکثیر اردک در روستاها و مزارع صنعتی
۱. روش طبیعی و سنتی در روستاها
روستاییان در مزارع کوچک برای تکثیر از اردک ماده یا مرغ کرچ استفاده میکنند و بسته به جثه پرنده، ۱۰ تا ۱۵ تخم زیر آن قرار میدهند. از آنجا که اردکهای ماده در طول خوابیدن روی تخمها مراقبت شدیدی انجام نمیدهند، راندمان کار افت میکند؛ به همین دلیل روستاییان ترجیح میدهند از مرغ کرچ برای این کار استفاده کنند.
۲. روش صنعتی با تجهیزات مدرن
در مزارع بزرگ و صنعتی، تولید انبوه تنها از طریق روشهای مصنوعی امکانپذیر است. برای این کار، رهاسازی ۱ اردک نر به ازای هر ۵ تا ۶ اردک ماده در گله، بالاترین درصد نطفهداری را رقم میزند.
در این متد، استفاده از ماشینهای انکوباتور هوشمند و استاندارد الزامی است. برای دسترسی به بالاترین راندمان هچ و بهینهسازی فرآیند تکثیر، میتوانید از سیستمهای تخصصی زیر استفاده کنید:
مکانیسم این ماشینها شباهت زیادی به انکوباتورهای مرغ دارد، با این تفاوت که تخم اردک به رطوبت بسیار بالاتری نیاز دارد و باید رطوبت محیط را به روشهای استاندارد افزایش داد.
[آپارات ققنوس]
تنظیمات چهار اصل حیاتی در دستگاه جوجهکشی
برای موفقیت در فرآیند تکثیر با دستگاه جوجه کشی اردک ، باید چهار فاکتور اصلی را به دقت کنترل کنید:
-
دما: دمای ایدهآل در دوران ستر باید ۳۷.۵ درجه سانتیگراد و در دوران هچر ۳۷.۳ درجه سانتیگراد باشد.
-
رطوبت: تخم اردک به رطوبت بالایی نیاز دارد. در دستگاههای فاقد رطوبتساز اتوماتیک، میتوانید در روزهای پایانی از روش آبپاشی ملایم (اسپری آب ولرم) برای تامین رطوبت هچر استفاده کنید.
-
چرخش: تخمها را باید به صورت عمودی (به گونهای که نوک تیز تخم رو به پایین باشد) درون راکها بچینید. تخم اردک در دوره ستر به حداقل ۴ بار چرخش در روز نیاز دارد.
-
تهویه: اکسیژنرسانی مداوم برای رشد جنین حیاتی است. همچنین قبل از شروع هر دوره، تمام قطعات دستگاه را کاملاً شسته و ضدعفونی کنید.
اهمیت عملیات کندلینگ (نوربینی)
در طول دوره، شناسایی و خارج کردن تخمهای بدون نطفه یا جنینمرده بسیار مهم است؛ زیرا این تخمها گازهای سمی تولید میکنند و خطر انفجار آنها در دستگاه بالاست. این کار را به کمک یک چراغقوه مخصوص (کندلر) در تاریکی انجام دهید.
جیره و غذای اردکها در زمان جفتگیری و تکثیر
تغذیه گله مولد تخمگذار با پرندگان گوشتی کاملاً متفاوت است. اصلیترین بخش جیره این پرندگان در طول دوره تکثیر شامل مکملها، اسیدهای آمینه ضروری، مواد معدنی و ویتامینهاست. مواد غذایی مهم در این دوران عبارتند از:
-
پودر صدف و سنگ آهک (برای تامین کلسیم پوسته)
-
پودر شیر و پودر گوشت
-
کنجاله سویا، گندم و دانه ذرت
بسیاری از پرورشدهندگان ترجیح میدهند خوراک گله را به صورت پلت (ساچمهای) در اختیار پرندگان قرار دهند. روش پلت از نظر بهداشتی ایمنتر است و به دلیل کاهش ریختوپاش دان، هزینههای جاری مزرعه را به شدت کاهش میدهد.
۸ نکته طلایی برای موفقیت در جوجه کشی اردک
-
شرایط انبارداری: اگر قصد ذخیره تخمها را قبل از چیدن در دستگاه دارید، آنها را در محیطی با دمای ۱۲ تا ۱۵ درجه سانتیگراد نگهداری کنید.
-
چرخش در انبار: اگر تخمها کمتر از ۳ روز در انبار میمانند، نیازی به چرخاندن ندارند؛ اما برای دفعات طولانیتر، باید حداقل روزی یکبار آنها را بچرخانید.
-
محدودیت زمان نگهداری: نگهداری تخمها به مدت بیش از یک هفته، باروری جنین و افت شدید رطوبت انبار، میزان جوجهدرآوری را به شدت کاهش میدهد.
-
طول دوره و تنظیمات دما: طول دوره تکثیر در اکثر نژادها ۲۸ روز و در نژاد مسکویی ۳۲ تا ۳۵ روز است. دمای ستر را روی ۳۷.۵ و هچر را روی ۳۷.۲ الی ۳۷.۳ تنظیم کنید.
-
مدیریت رطوبت: رطوبت ایدهآل در دوران ستر ۷۰ تا ۷۵ درصد و در زمان هچر ۸۰ تا ۸۵ درصد است. در ۳ روز آخر (هچر) چرخش را متوقف کرده و رطوبت را به سقف برسانید.
-
زمان دقیق کندلینگ: در روزهای چهارم تا پنجم میتوانید با عمل نوربینی، تخمهای غیربارور را حذف کنید. جنین سالم به صورت یک لکه سیاه در بخش بالایی تخم همراه با انشعابات عروقی (شبیه تار عنکبوت) دیده میشود.
-
تشخیص جنین مرده: اگر در زمان نوربینی متوجه شدید جنین به غشای پوسته چسبیده و هیچ شبکه خونی فعالی وجود ندارد، مرگ جنین رخ داده است. تخمهای بینطفه نیز کاملاً روشن و بدون لکه دیده میشوند.
-
حذف گازهای سمی: خارج کردن تخمهای فاسد بر اساس اصول کندلینگ، از انتشار گازهای مضر و آلودگیهای باکتریایی جلوگیری کرده و سلامت تخمهای سالم گله را تضمین میکند.
