غذای غاز

غازها پرندگانی زیبا، باهوش و از خانواده مرغابی‌سانان هستند که در سراسر جهان، از جمله اقلیم‌های مختلف ایران، پرورش داده می‌شوند. از آنجا که این پرندگان جثه نسبتاً بزرگی دارند و سرعت رشد آن‌ها بالاست، تامین اصولی غذای غاز یکی از مهم‌ترین چالش‌های پرورش غاز برای حفظ سلامت گله به شمار می‌رود.

در این مقاله، راهنمای کاملی درباره تغذیه این پرنده و بهترین جیره غذایی برای سنین مختلف (از جوجه تا پرنده مولد) را برای شما آماده کرده‌ایم. تا پایان با ما همراه باشید.

اصول اولیه در انتخاب غذای غاز

پرورش‌دهندگان در کشورهای مختلف، از مواد غذایی متنوعی برای تغذیه غازها استفاده می‌کنند. انتخاب جیره غذایی تا حد زیادی به روش نگهداری شما (خانگی، سالن‌های بسته یا مرتع آزاد) بستگی دارد. اما مهم‌ترین نکته‌ای که باید رعایت کنید، حفظ تعادل در ترکیبات جیره است. غذای غاز باید نسبت مشخصی از پروتئین، چربی، کربوهیدرات، سبزیجات و غلات را شامل شود تا تمام نیازهای متابولیک پرنده را تامین کند.

همچنین غازها پرندگانی آب‌دوست هستند و در طول روز حجم زیادی آب می‌نوشند. آب یکی از عناصر حیاتی برای هضم غذای آن‌هاست. اگر خوراک خشک پرنده را با کمی آب ترکیب کنید تا حالت نرم و خمیری پیدا کند، غازها آن را با اشتهای بسیار بیشتری می‌خورند.

بهترین تغذیه و خوراک غازها چیست؟

غازها اشتهای بالایی دارند و دقیقاً به همین دلیل است که جوجه غازها به سرعت وزن می‌گیرند. این پرندگان ذاتاً گیاه‌خوار هستند و از چریدن و خوردن علوفه تازه بی‌نهایت لذت می‌برند. سیستم گوارشی غازها کاملاً با هضم گیاهان سازگار است.

شما می‌توانید برای تکمیل غذای غاز، در کنار علوفه و سبزیجاتی مانند هویج و کلم، از موارد زیر نیز استفاده کنید:

• بذرها و دانه‌های مقوی

• دانه یا پوره ذرت

• سبوس گندم

• آرد برنج یا آرد گندم

• کنجاله سویا

• پسماندهای سالم غذاهای خانگی (برای غازهای بومی)

جیره غذایی غاز در سنین و شرایط مختلف

جیره غذایی پرنده باید دقیقاً بر اساس سن، جنسیت، نژاد و هدف شما از پرورش تنظیم شود.

۱. غذای جوجه غاز (از تولد تا ۴۰ روزگی)

در روزهای ابتدایی تولد، جوجه غازها را با نان خردشده در آب یا شیر تغذیه کنید. هم‌زمان، تکه‌های بسیار ریز سبزیجات و علف‌های تازه را در اختیارشان بگذارید تا سیستم گوارشی آن‌ها به هضم فیبر عادت کند. برای رشد سریع‌تر جوجه‌ها، رعایت این برنامه غذایی توصیه می‌شود:

• روز اول تا ۱۴ روزگی: استفاده از جیره «استارتر» با حدود ۲۰ درصد پروتئین. (از ۴ روزگی آن‌ها را به خوردن علف تازه عادت دهید).

• دو تا هفت هفتگی: استفاده از جیره «رشد». در این سن جوجه‌ها به راحتی پسماندهای سالم خانگی، بذرها و سبزیجات را هضم می‌کنند.

• یک ماهگی به بعد: افزودن خوراکی‌های نشاسته‌ای مانند ذرت، پودر ذرتِ خیس‌خورده و پوره ذرت برای تامین انرژی و چربی‌سازی.

• پس از ۴۰ روزگی: جیره استاندارد جوجه‌ها در این سن باید شامل ۱۴ درصد پروتئین، ۸ درصد فیبر خالص، ۲ درصد کلسیم و مقادیری فسفر، لیزین و انواع ویتامین‌ها باشد.

(نکته کلیدی: برای تقویت سیستم ایمنی جوجه غازها، حتماً مولتی‌ویتامین‌ها و الکترولیت‌ها را در آب آشامیدنی آن‌ها حل کنید.)

۲. تغذیه غاز در دوران تولیدمثل و جوجه‌کشی

شما باید جیره غذایی گله را بر اساس انرژی مصرفی آن‌ها تغییر دهید. غازهایی که در دوره جفت‌گیری و تخم‌گذاری هستند، به شدت به مواد مغذی بیشتری نیاز دارند. متخصصان توصیه می‌کنند از ۴ هفته قبل از شروع فصل جوجه‌کشی، جیره ویژه شامل کنسانتره گوشت، سویا، ذرت، سبوس گندم و نمک را به وعده‌های گله اضافه کنید. در این دوره، غذای غاز ماده باید حداقل ۱۷ درصد و غاز نر ۱۵ درصد پروتئین داشته باشد و دانخوری‌ها نباید هرگز خالی بمانند.

کیفیت غذای غاز در این دوره، مستقیماً روی نطفه‌داری تخم‌ها تاثیر می‌گذارد. البته در کنار یک تغذیه عالی، برای اینکه این تخم‌های باارزش به جوجه‌هایی سالم و قوی تبدیل شوند، بهره‌گیری از تجهیزات استانداردی مانند دستگاه جوجه کشی ققنوس، راندمان هچ شما را به بالاترین سطح ممکن می‌رساند.

۳. جیره غازهای گوشتی در برابر غازهای تخم‌گذار

پرورش‌دهندگان، غازها را با دو هدف اصلی نگهداری می‌کنند: تولید گوشت یا تولید تخم و جوجه. اگر هدف شما تولید گوشت است، باید از خوراکی‌های پرکالری و چاق‌کننده (مانند غلات نشاسته‌دار) در غذای غاز استفاده کنید. اما اگر گله را برای تخم‌گذاری نگهداری می‌کنید، پایه جیره باید گیاهان و سبزیجات تازه باشد تا پرنده‌ها بیش از حد چاق نشوند. غازهای چاق معمولاً در تولیدمثل دچار مشکل می‌شوند و تخم‌های بدون نطفه (بی‌نطفه) تولید می‌کنند.

راهنمای تهیه غذای غاز خانگی

اگر در حیاط خانه یا باغچه خود از این پرندگان نگهداری می‌کنید، کار شما برای تامین غذای آن‌ها بسیار ساده است. غازهای خانگی پسماندهای غذاهای انسانی، هویج، کاهو، کلم، سیب‌زمینی پخته، یونجه، شبدر و انواع سبزی خوردن را با ولع می‌خورند.

شما می‌توانید نان‌های خشک (که فاقد هرگونه کپک و آلودگی هستند) را در آب بخیسانید و به پرنده‌ها بدهید. همچنین پودر ذرت یا سبوس گندمِ ترکیب‌شده با آب، یک وعده مقوی و ارزان برای آن‌هاست. اگر حیاط یا باغ بزرگی دارید، غازها را در طول روز رها کنید تا در میان علف‌ها بچرند. آن‌ها با خوردن علف‌های هرز و حشرات مضر (مانند کرم ساقه خوار)، باغ یا شالیزار شما را به طور طبیعی پاک‌سازی می‌کنند. برای تسریع در روند وزن‌گیری غازهای خانگی، می‌توانید در وعده عصرگاهی از مکمل‌های تقویتی طیور نیز استفاده کنید.

تفاوت تغذیه غاز وحشی و پرورشی

غازهای وحشی در طبیعت زندگی می‌کنند و برای تامین نیازهای خود کاملاً به زیستگاهشان وابسته‌اند. آن‌ها معمولاً حجم غذای بسیار بیشتری نسبت به غازهای اهلی مصرف می‌کنند، زیرا برای پرواز و مهاجرت به ذخایر چربی بالایی نیاز دارند.

بخش عمده غذای غاز وحشی را دانه‌ها، علف‌های هرز، بذرها، حشرات و کرم‌ها تشکیل می‌دهند. جالب است بدانید که هم غازهای وحشی و هم غازهای پرورشی، پس از خوردن غذا مقدار زیادی سنگریزه می‌بلعند! این سنگریزه‌ها در سنگدان پرنده جمع شده و مانند یک آسیاب طبیعی، به هضم بهتر غذاهای سخت کمک می‌کنند.

در این مقاله با اصول تغذیه و اهمیت انتخاب جیره مناسب برای غازها در موقعیت‌های مختلف آشنا شدیم. امیدواریم این اطلاعات برای مدیریت بهتر گله شما مفید واقع شود.